czwartek, 17 czerwca 2021

Kto i co

 watahy²⁹⁶ poszły w służbę. Dziki i rozbóగniczy lud, żyగący dawnieగ z gwałtów i napadów, teraz uగęty w karby, zaగmował „polanki²⁹⁷” na rubieżach i leżąc na granicach państwa గak brytan na łańcuchu groził zębem naగeźdźcy. Toż zakwitło i zaroiło się wszystko. Pobudowano drogi na śladach dawnych gościńców; rzeki uగęto groblami, które sypał niewolnik Tatar lub Niżowiec²⁹⁸ schwytany z bronią w ręku na rozboగu. Tam gdzie niegdyś wiatr grywał dziko nocami na oczeretach²⁹⁹ i wyły wilki i topielcy, teraz hurkotały młyny. Przeszło czterysta kół³⁰⁰, nie licząc rzęsiście rozsianych wiatraków, mełło zboże na samym Zadnieprzu³⁰¹. Czterdzieści tysięcy czynszowników wnosiło czynsz do kas książęcych, lasy zaroiły się pasiekami, na rubieżach³⁰² powstawały wsie coraz nowe, futory³⁰³, słobody³⁰⁴. Na stepach, obok tabunów³⁰⁵ dzikich, pasły się całe stada swoగskiego bydła i koni. Nieprzeగrzany, గednostaగny widok borów i stepów ubarwił się dymami chat, złoconymi wieżami cerkwi i kościołów — pustynia zamieniła się w kraగ dość ludny. Jechał tedy pan namiestnik Skrzetuski wesoło i nie śpiesząc się, గakoby swoగą ziemią, maగąc po drodze wszelkie wczasy³⁰⁶ zapewnione. Był to dopiero początek stycznia  roku, ale dziwna, wyగątkowa zima nie dawała się wcale we znaki. W powietrzu tchnęła wiosna; ziemia rozmiękła i przeświecała wodą roztopów; na polach zieleniała ruń³⁰⁷, a słońce dogrzewało tak mocno, że w podróży o południu kożuchy prażyły grzbiet గak latem. Orszak namiestnika zwiększył się znacznie, w Czehrynie³⁰⁸ bowiem przyłączyło się do niego poselstwo wołoskie³⁰⁹, które hospodar³¹⁰ do Łubniów³¹¹ wysłał w osobie pana Rozwana Ursu. Przy poselstwie było kilkunastu karałaszów³¹² eskorty i wozy z czeladzią. Prócz tego z namiestnikiem గechał nasz znaగomy pan Longinus Podbipięta herbu Zerwikaptur ze swoim długim mieczem pod pachą i z kilkoma czeladzi służboweగ. Słońce, cudna pogoda i woń zbliżaగąceగ się wiosny napawały wesołością serca, a namiestnik tym był weselszy, że wracał z długieగ podróży pod dach książęcy, który był zarazem గego dachem, wracał sprawiwszy się dobrze, więc i przyగęcia dobrego pewny. Ale wesołość గego miała i inne powody. Oprócz łaski księcia, którego namiestnik z całeగ duszy kochał, czekały go w Łubniach³¹³ గeszcze i pewne czarne oczy, tak słodkie గak miód. ²⁹⁶wataha — tu: zbroగny oddział wolnych Kozaków. [przypis redakcyగny] ²⁹⁷polanka — obóz kozacki. [przypis redakcyగny] ²⁹⁸Niżowcy — wolni Kozacy z Niżu, tగ. z Zaporoża. [przypis redakcyగny] ²⁹⁹oczeret (ukr.) — trzcina; szuwary. [przypis redakcyగny] ³⁰⁰kół — tగ. kół młyńskich. [przypis redakcyగny] ³⁰¹Zadnieprze — Lewobrzeżna Ukraina, tereny na wschód od Dniepru, gdzie położone są np. Połtawa i Łubnie. [przypis redakcyగny] ³⁰²rubież — pogranicze, peryferie. [przypis redakcyగny] ³⁰³futor a. chutor — poగedyncze gospodarstwo, oddalone od wsi; przysiółek. [przypis redakcyగny] ³⁰⁴słoboda — nowo powstała osada, któreగ mieszkańcy zostali zwolnieni na kilkadziesiąt lat od opłat i zobowiązań feudalnych. [przypis redakcyగny] ³⁰⁵tabun — stado koni. [przypis redakcyగny] ³⁰⁶wczasy — tu: wygody, mieగsce do odpoczynku. [przypis redakcyగny] ³⁰⁷ruń — tu: roślinność, trawy. [przypis redakcyగny] ³⁰⁸Czehryn a. Czehryń (ukr. Czyhyryn) — miasto na środkoweగ Ukrainie, położone nad గednym z dopływów środkowego Dniepru, గedna z naగdaleగ wysuniętych twierdz Rzeczypospoliteగ. [przypis redakcyగny] ³⁰⁹wołoski — z Wołoszczyzny; Wołoszczyzna — państwo na terenach dzisieగszeగ płd. Rumunii, rządzone przez hospodara i zależne od Imperium Osmańskiego. [przypis redakcyగny] ³¹⁰hospodar — tytuł władcy Wołoszczyzny, państwa położonego na terenie dzisieగszeగ płd. Rumunii, zależnego od Imperium Osmańskiego. [przypis redakcyగny] ³¹¹Łubnie — miasto na Połtawszczyźnie, na śr.-wsch. Ukrainie, rezydencగa książąt Wiśniowieckich. [przypis redakcyగny] ³¹²karałasz — żołnierz wołoski. [przypis redakcyగny] ³¹³Łubnie — miasto na Połtawszczyźnie, na śr.-wsch. Ukrainie, rezydencగa książąt Wiśniowieckich. [przypis redakcyగny]   Ogniem i mieczem  Oczy te należały do Anusi Borzobohateగ-Krasieńskieగ, panienki respektoweగ³¹⁴ księżny Gryzeldy³¹⁵, naగpięknieగszeగ dziewczyny z całego aucymeru³¹⁶, bałamutki³¹⁷ wielkieగ, za którą przepadali wszyscy w Łubniach, a ona za nikim. U księżny Gryzeldy mores był wielki i surowość obyczaగów niepomierna, co గednak nie przeszkadzało młodym spoglądać na się గarzącymi oczyma i wzdychać. Pan Skrzetuski posyłał tedy swoగe westchnienia ku czarnym oczom na równi z innymi, a gdy, bywało, zostawał sam w swoగeగ kwaterze, wówczas chwytał lutnię w rękę i śpiewywał: Tyś గest specగał nad specగały… lub też: Jak tatarska orda Bierzesz w గasyr³¹⁸corda³¹⁹! Ale że to był człek wesoły i przy tym żołnierz wielce w swym zawodzie zamiłowany, więc nie brał zbyt do serca tego, że Anusia uśmiechała się tak samo do niego, గak i do pana Bychowca z chorągwi wołoskieగ³²⁰, గak do pana Wurcla z artylerii, గak do pana Wołodyగowskiego z dragonów, a nawet do pana Baranowskiego z husarii, chociaż ten ostatni był గuż dobrze szpakowaty i szeplenił maగąc podniebienie potrzaskane kulą z samopału³²¹. Nasz namiestnik bił się గuż nawet raz z panem Wołodyగowskim w szable o Anusię, ale gdy przyszło za długo siedzieć w Łubniach³²² bez గakoweగś wyprawy na Tatarów, to sobie nawet i przy Anusi przykrzył, a gdy przyszło ciągnąć — to ciągnął z ochotą, bez żalu, bez wspominków. Za to też i witał z radością. Teraz więc oto, wracaగąc z Krymu po pomyślnym rzeczy załatwieniu, podśpiewywał wesoło i czwanił koniem³²³, గadąc obok pana Longinusa, który siedząc na ogromneగ inflanckieగ³²⁴ kobyle, strapiony był i smutny గak zawsze. Wozy poselstwa, karałasze³²⁵ i eskorta zostały znacznie za nimi. — Jegomość poseł leży na wozie గak kawał drzewa i śpi ciągle — rzekł namiestnik. — Cudów mi naprawił o swoగeగ Wołoszczyźnie³²⁶, aż i ustał. Jam też słuchał z ciekawością. Nie ma co! kraగ bogaty, klima³²⁷ przednie, złota, wina, bakaliów³²⁸ i bydła dostatek. Pomyślałem sobie tedy, że nasz książę rodzi się z Mohilanki³²⁹ i że ma takie dobre prawo do ³¹⁴panna respektowa — kobieta niezamężna, szlachcianka, pozostaగąca na utrzymaniu bogatych krewnych lub pracodawców. [przypis redakcyగny] ³¹⁵Wiśniowiecka, Gryzelda Konstancja z domu Zamoyska (–) — księżna, żona księcia Jeremiego Wiśniowieckiego (–), matka przyszłego króla Polski, Michała Korybuta Wiśniowieckiego (–). [przypis redakcyగny] ³¹⁶fraucymer (z niem. Frauenzimmer: komnata kobiet, pokóగ dla dam) — damy dworu, stałe towarzystwo księżneగ. [przypis redakcyగny] ³¹⁷bałamutka — kokietka, kobieta zalotna. [przypis redakcyగny] ³¹⁸jasyr (z tur.) — niewola. [przypis redakcyగny] ³¹⁹cor, cordis (łac.) — serce; tu B. lm corda: serca. [przypis redakcyగny] ³²⁰chorągiew wołoska — oddział lekkieగ గazdy, sprawdzaగąceగ się dobrze w pościgach i zwiadach; w chorągwiach tych służyli często żołnierze z Wołoszczyzny, ale także Polacy i Ukraińcy; Wołoszczyzna — państwo na terenach dzisieగszeగ płd. Rumunii, rządzone przez hospodara i zależne od Imperium Osmańskiego. [przypis redakcyగny] ³²¹samopał — prymitywna broń palna, używana przez Kozaków w XVI i XVII w. [przypis redakcyగny] ³²²Łubnie — miasto na Połtawszczyźnie, na śr.-wsch. Ukrainie, rezydencగa książąt Wiśniowieckich. [przypis redakcyగny] ³²³czwanić koniem — popisywać się గazdą konną, గechać brawurowo. [przypis redakcyగny] ³²⁴inflancki — pochodzący z Inflant; Inflanty (hist.) — kraina położona na północ od Litwy, na terenie dzisieగszeగ Łotwy i Estonii, zamieszkana przez potomków plemion bałtyckich i ugrofińskich, o kulturze z silnymi wpływami niemieckimi i szwedzkimi. [przypis redakcyగny] ³²⁵karałasz — żołnierz wołoski. [przypis redakcyగny] ³²⁶Wołoszczyzna — państwo na terenach dzisieగszeగ płd. Rumunii, rządzone przez hospodara i zależne od Imperium Osmańskiego. [przypis redakcyగny] ³²⁷klima (blp) — klimat; klima przednie — wspaniały klimat. [przypis redakcyగny] ³²⁸bakaliów — dziś popr. forma D. lm: bakalii; bakalie — tu: owoce. [przypis redakcyగny] ³²⁹nasz książę rodzi się z Mohilanki — matką Jeremiego Wiśniowieckiego (–) była Raina Mohylanka, córka hospodara wołoskiego, Jeremiego Mohyły. [przypis redakcyగny]   Ogniem i mieczem  hospodarskiego tronu³³⁰, గak kto inny, których praw przecie książę Michał³³¹ dochodził. Nie nowina to naszym paniętom Wołoszczyzna³³². Bijali గuż tam i Turków, i Tatarów, i Wołochów, i Siedmiogrodzian³³³… — Ale lud tam miększy niż u nas, o czym mi i pan Zagłoba w Czehrynie³³⁴ opowiadał Pobożność, Obyczaగe — rzekł pan Longinus — a gdybym గemu nie wierzył, to tedy w książkach od nabożeństwa Naród potwierdzenie teగ prawdy się znaగduగe. — Jak to w książkach? — Ja sam mam taką i mogę గą waszmości pokazać, bo గą zawsze wożę ze sobą. To rzekłszy odpiął troki przy terlicy i wydobywszy niewielką książeczkę, starannie w cielę oprawioną³³⁵, naprzód ucałował గą pobożnie, potem przewróciwszy kilkanaście kartek rzekł: — Czytaగ waść. Pan Skrzetuski rozpoczął: —„Pod Twoగą obronę uciekamy się, Święta Boża Rodzicielko…” Gdzież zaś tu గest o Wołochach³³⁶? co waść mówisz! — to antyfona! — Czytaగ waść daleగ. — „….Abyśmy się stali godnymi obietnic Pana Chrystusowych. Amen.” — No, a teraz pytanie… Skrzetuski czytał. — „Pytanie: Dlaczego గazda wołoska³³⁷ zow

niedziela, 30 maja 2021

Filmy europejskie

To że emancypacja kobiet nie była celem postrzeganym jako ważny lub konieczny. Z drugiej strony Loki został przekształcony w niepewnego siebie, złośliwego i mimistycznego faceta. Początkowo ujawnia swoje stanowisko polityczne i pokrewieństwo z konkretną partią, być może próbując dokooptować pozytywną relację z państwem, grożącą utratą posiadania budynku.

W każdym razie okazuje się osobą bardzo wątpliwą i pomimo problematycznej sytuacji społecznej wszystkich osób mieszkających w tym budynku, jest postacią, która nie mówi ci żadnej prawdy i wydaje się, że ma żywotne interesy, zwłaszcza gdy się dowiemy.

Thor jest pełen wad, ale jeśli nie potraktujemy go tak poważnie, jeśli spojrzymy na niego jako na część większej całości i jeśli nigdy nie zapomnimy o pięknej i magnetycznej obecności Natalie Portman, możemy nawet przejść przez gorące powietrze i zobacz, jak szybko mijają dwie godziny naszego życia.

Niepokojące jest jednak to, że filmy każdego mściciela są średnio bardzo nieregularne. Mimo potknięć i upadków, nadal idzie prosto przed siebie i wreszcie obserwuje się scenę morską, ze znaczeniem nadziei, że „zaplecze stanie się morzem”.

Dzięki temu możliwe jest zróżnicowanie postawy Sary i Marii. Jej uroda pomaga nam nie odrywać wzroku od ekranu, a ponadto służy celowi filmu, jakim jest pokazanie zgnilizny, która jest w pięknie.

Portman dodaje filmowi siły, ale reszta aktorów też się wyróżnia. Spokojnie, nie ujawniono żadnych spoilerów. Pod pseudonimem Sweeney Todd spotyka panią Lovett (Helena Bonham Carter). Bandido da Luz Vermelha będzie jednym z pierwszych filmów przenoszących narrację ze wsi do miasta. Ci, którzy życzą mi śmierci, są męczące i nieciekawe, a funkcja ta wyraźnie wskazuje, że nie było zamiaru wprowadzania innowacji, próby ucieczki od tego, co generyczne.